۩ منظره اطلاعات ۩

محمدباقر قالیباف:
عاشورا یك واقعه تاریخی صرف نبود، عاشورا یك فرهنگ، یك جریان پیوسته و یك سرمشق دائمی برای تمامی انسانیت است.

امام حسین(ع) با این حركت سراسر عقلایی و منطقی توأمان با شور و شعور كه كاملا روشن و مبرهن بود، یك نسخه شفابخش را برای تمامی عرصه‌های انسانی از خود باقی گذاشت. این نسخه فقط آرمان‌گرایی یا صرف شهید شدن نبود، بلكه تركیبی از عناصری همچون منطق و عقل، حماسه و عزت و عنصر عاطفه بود.

این همان نهضتی است كه نه‌تنها برای مسلمانان بلكه برای غیرمسلمانان آزادیخواه نیز سرمشق و الگوست. مهاتما گاندی رهبر بزرگ هند نیز عاشورای حسینی را سرمشق خود قرار داد و می‌گوید: «من زندگی امام حسین(ع) آن شهید بزرگ دین اسلام را به‌دقت خوانده‌ام و توجه كافی به صفحات كربلا كرده‌ام و بر من روشن شده است كه اگر هندوستان بخواهد یك كشور پیروز باشد، باید از سرمشقی چون امام حسین(ع) پیروی كند.»

و یا ادوارد براون (مستشرق معروف انگلیسی) می‌گوید: «آیا قلبی پیدا می‌شود كه وقتی درباره كربلا سخن می‌شنود، آغشته به حزن و الم نگردد؟ حتی غیرمسلمانان نیز نمی‌توانند پاكی روحی را كه در این جنگ اسلامی در تحت لوای آن انجام گرفت، انكار كنند.»

فداكاری و ایثار، صبر و استقامت، شهادت و شجاعت، تعهد و مسئولیت، صداقت و وفاداری، قاطعیت در راه هدف، دفاع از حریم امامت، پاسداری از دین و ارزش‌ها، تولی و تبری، ستیز با ستم و ستمگران، امر به نیكی‌ها، پرهیز از زشتی‌ها، انس با قرآن، ترویج فرهنگ نماز، پرهیز از سستی و تنبلی در برابر تجاوز به ارزش‌ها، توجه به معنویات حتی در سخت‌ترین لحظات، نفی نژادپرستی، تسلیم در برابر خدا و... قطرات قلیل از دریای اندیشناك فرهنگ عاشوراست.

البته همین درس‌ها كافی است كه یك ملت را از ذلت به عزت برساند و همین درس‌ها می‌تواند جبهه كفر و فتنه را شكست دهد. همانگونه كه ملت ایران با الهام از همین درس‌های عزت‌بخش، استبداد و استعمار را به زانو درآورد و باز همین درس‌ها بود كه نقش خود را در دفاع مقدس به‌خوبی به نمایش گذاشت.

در برهه فعلی،  ما باید با تأسی به این درس‌ها و بركات برشمرده از فرهنگ عاشورا، این حماسه مقدس را برای تداوم هویت‌سازی، هنجارآفرینی و ایجاد حركت‌های اجتماعی سازنده و پیشرو به‌كار بندیم و این گوهر و اصالت فرهنگ عاشورا را به‌طور بایسته و شایسته محفوظ نماییم.

تكیه بر عاشورا تنها از بُعد شورانگیزانه و بی‌اعتنایی به هوشمندی و پویایی و شعور آگاهانه نهفته در این رخداد و بعد هم اصرار غیرعقلایی  صرف بر این شورانگیزی  موجب می‌شود برای جبران ضعف دانش به پیرایه‌بندی و آلایش‌سازی حقیقت عاشورا دست زد.

عاقلانه نیست انتظار داشت پیام این فرهنگ ژرف تمام و كمال با جاهلیت فحوای ارزشی به نسل‌های بعدی انتقال یابد و از منظر دیگر اسطوره‌ها خود توان هویت‌سازی دارند، اما تبدیل حماسه مقدس عاشورا به یك اسطوره موجب كاستن از ارزش‌های استعلایی آن می‌شود.

بار فرهنگ‌سازی حماسه عاشورا بسیار غنی‌تر از هویت‌سازی اسطوره‌هاست، از سوی دیگر اسطوره‌ها توان اندكی برای هنجارآفرینی و نهضت‌سازی دارند.حكمت فرهنگ عاشورا بیانگر آن است كه آرمانگرایی و واقع‌گرایی به‌شكلی كارساز و جهت‌بخش توأمان با یكدیگر بوده است و ورود امام حسین(ع) در صحنه عمل (واقع‌گرایی) به‌دلیل رویكرد ایشان به مجموعه‌ای از اهداف والای الهی (آرمان‌ها) است و باید بیان كنیم انقلاب اسلامی محل گره خوردن آرمان‌گرایی و واقع‌گرایی است.

رویكرد واقع‌گرایی و آرمان‌گرایی در این انقلاب حاصل تلاشی عالمانه توسط حضرت امام خمینی(ره) برای الگوپذیری از حادثه درس‌آموز عاشوراست و اكنون وظیفه داریم با حفاظت از این موازنه براساس رویكرد عقلانی مبتنی بر ایمان دینی و خرد تمدنی، كارآمدی دین را به‌منصه ظهور برسانیم و به‌نظر می‌رسد كه اكثر نزاع‌ها و بداخلاقی‌های جاری و ساری در عرصه‌های مختلف به‌ویژه مسائل سیاسی به‌دلیل بی‌توجهی به این موازنه و قربانی كردن یك رویكرد به‌نفع دیگری و یا عدم به‌كارگیری عنصر عقلانیت باشد.

ایام محرم،  فرصت مغتنمی است برای همگی ما اعم از مسئولان و مردم به‌منظور ملاحظه  و محاسبه رفتار و عملكردمان تا ببینیم به چه میزان در صراط آرمان‌ها و اهداف حقیقی جمهوری اسلامی گام برداشته‌ایم و باید بپذیریم  چنانچه بخواهیم انقلاب را در مسیر تحقق اهداف و آرمان‌های امام راحل و نیل به تمدن بزرگ اسلامی – ایرانی قرار دهیم  و نام این انقلاب بزرگ را در تاریخ جاودان‌سازیم، نیازمند حركتی آگاهانه هستیم.

این حركت آگاهانه در وهله نخست نیازمند بازشناسی دقیق شرایط امروز جامعه و به‌تبع آن برنامه‌ریزی علمی مبتنی بر ایمان دینی و خرد تمدنی و در مرحله بعد حركت پرشور توأمان با شعور و بی‌منت در جهت اجرای این اهداف است  تا به یاری خداوند به‌طور عملی التزام خود را به فرهنگ عاشورا اثبات كرده باشیم.